Văn hóa - Lẽ sống

Sống tinh thần Mùa Vọng

• 29/11/2025 06:43
• 450 lượt xem
• In trang này

Mùa Vọng mời gọi chúng ta tham gia vào bốn tuần suy tư sâu sắc về sự xuất hiện hay giáng lâm của Thiên Chúa trong Chúa Giêsu, cũng như lời hứa về sự trở lại của Người. Từ việc cùng nhau cầu nguyện, đọc Kinh Thánh, đến những vòng hoa, nến và lịch được trang trí trong Mùa Vọng rất đa dạng. Nhưng tất cả các thực hành Mùa Vọng đều chia sẻ một sự mong đợi cao độ về sự giáng lâm của Thiên Chúa. Mùa Vọng đón nhận con đường của Chúa Giêsu và khuyến khích sự chờ đợi đầy hy vọng, sự kiến tạo hòa bình, vững tin trong niềm vui và tình yêu vị tha trong thế giới vẫn còn đau khổ của chúng ta.

Mùa Vọng là gì?

Mùa Vọng là một giai đoạn gồm bốn tuần trong Lịch Công Giáo, là thời gian để chuẩn bị cho mọi người vui mừng sự ra đời của Chúa Giêsu Kitô vào dịp Giáng Sinh, đồng thời cũng hướng tới lời hứa về sự trở lại của Người. Theo truyền thống, mỗi Chúa Nhật trong mùa vọng đều làm nổi bật một chủ đề chính như hy vọng, hòa bình, niềm vui và tình yêu để mời gọi suy tư, cầu nguyện và cử hành trong sự mong đợi.

Ý nghĩa và tầm quan trọng của mùa vọng

Từ “Mùa Vọng” bắt nguồn từ tiếng Latinh adventus, có nghĩa là “sự đến” hoặc “sự xuất hiện”. Bản dịch tiếng Latinh của Tân Ước sử dụng adventus để mô tả Chúa Con (Chúa Giêsu) đến Trái Đất, nghĩa là Chúa Giêsu được sinh ra (x. Cv 7,52). Tuy nhiên, xuyên suốt lịch sử Giáo Hội, theo truyền thống Mùa Vọng đề cập đến sự xuất hiện trong tương lai của Chúa Giêsu, khi Ngài đến để hoàn thành công việc phục hồi toàn bộ tạo vật (x. Mt 24,27; 1 Cr 15,23; 1Tx 3,13).

Mùa Vọng dẫn đến việc kỷ niệm sự ra đời của Chúa Giêsu và cũng nhấn mạnh sự xuất hiện trong tương lai của Ngài. Đây là một mùa bao gồm các thực hành như cầu nguyện, giúp đỡ những người gặp khó khăn và thờ phượng (cộng thêm nhiều điều khác, tùy thuộc vào tinh thần sống của mỗi người). Mùa Vọng còn nhắc nhở chúng ta rằng chúng ta đang sống trong khoảng thời gian giữa lần đến thứ nhất và thứ hai của Chúa Giêsu. Điều này muốn nói lên rằng chúng ta vẫn phải đối diện với những khó khăn và thử thách trong một thế giới vẫn còn đổ vỡ nhưng chúng ta vẫn tin tưởng lời hứa của Chúa Giêsu, và chờ đợi một thế giới mới sẽ đến trong vinh quang.

Bốn Tuần Mùa Vọng

Trong hầu hết các truyền thống Kitô Giáo, Mùa Vọng là một mùa lễ hội và kỷ niệm kéo dài bốn tuần trước Giáng Sinh, mỗi tuần thường tập trung vào một chủ đề Kinh Thánh cụ thể. Mặc dù việc lựa chọn và sắp xếp các chủ đề có thể khác nhau, tuy nhiên đây là một số chủ đề thường được khám phá trong Mùa Vọng:

Tuần 1: Hy vọng

Tuần 2: Hòa bình

Tuần 3: Niềm vui

Tuần 4: Tình yêu

Hướng dẫn này nhằm giúp ta suy ngẫm về từng chủ đề này để ta có thể hiểu sâu sắc hơn về Mùa Vọng và trải nghiệm mùa này theo một cách mới.

Hy vọng

Đôi khi hy vọng có vẻ viển vông, giống như chúng ta chắp tay cầu nguyện và mơ về một kết quả tốt đẹp hơn. Chúng ta có thể hy vọng có một công việc tốt hơn, các mối quan hệ được hàn gắn, hoặc một tương lai tươi sáng hơn. Nhưng loại hy vọng đó dựa trên những điều có thể xảy ra hoặc không. Khi mọi việc không diễn ra như chúng ta mong đợi, điều đó có thể gây đau khổ tột cùng, và coi như hy vọng của chúng ta tan biến như hơi nước.

Mùa Vọng là một mùa của sự suy tư và chiêm nghiệm. Mùa Vọng mời gọi chúng ta hình dung một loại hy vọng khác, bắt nguồn từ bản chất không thay đổi của Thiên Chúa và lời hứa của Ngài về việc phục hồi mọi phần trong sự sáng tạo của Ngài. Hy vọng Mùa Vọng không làm giảm nhẹ nỗi đau hay khó khăn, cũng không cho rằng mọi thứ sẽ sớm tốt đẹp hơn. Thay vào đó, nó đối mặt với bóng tối bằng lòng dũng cảm và chọn tin tưởng rằng những lời hứa của Chúa sẽ thành hiện thực, được đảm bảo bởi tính cách trung tín đã được chứng minh từ lâu của Ngài.

Trong Kinh Thánh được viết bằng tiếng Hípri, những từ thường được dùng nhất cho hy vọng là qavah và yakhal, cũng được dịch là “chờ đợi.” Hy vọng vào Thiên Chúa có nghĩa là chờ đợi với sự mong đợi kiên nhẫn, tin tưởng rằng Ngài sẽ thực hiện những lời hứa của Ngài. Kiểu chờ đợi này hướng về phía trước, mong đợi ngày Chúa Giêsu trở lại để làm cho mọi sự trở nên mới. Hy vọng như vậy giúp mọi người can đảm để kiên trì, hành động công bằng và phục vụ người khác như một dấu hiệu của sự phục hồi sẽ đến qua Chúa Giêsu.

Hòa bình

Chúng ta thường nghe nói rằng hòa bình đến từ sức mạnh. Nếu quân đội của chúng ta là lực lượng chiến đấu mạnh nhất, kẻ thù sẽ không thách thức chúng ta và chúng ta sẽ có hòa bình. Đi theo hướng ngược lại, một số người cố gắng “giữ hòa bình” bằng cách tránh xung đột và bỏ qua các vấn đề gây tổn thương cho mình với hy vọng chúng sẽ tự được giải quyết. Giống như các tiên tri giả của Ítraen, họ mang lại sự hòa hợp hời hợt và nói rằng, “Hòa bình, hòa bình!” Nhưng trên thực tế, không ai thực sự bình an (Gr 6,14).

Loại hòa bình được hình dung trong Mùa Vọng không đến từ chiến thắng quân sự hay sự né tránh thực tế mà đến từ con đường của Chúa Giêsu. Ngài mang lại hòa bình thực sự bằng cách giải quyết một cách trung thực và nỗ lực hàn gắn những nguồn gốc sâu xa hơn của sự chia rẽ, chẳng hạn như sợ hãi và kiêu ngạo, những điều thúc đẩy con người đến bạo lực. Chúa Giêsu hòa giải mọi sự với chính mình, mang lại sự chữa lành và phục hồi thông qua tình yêu và sự tha thứ.

Khi Chúa Giêsu tiếp tục công việc mang lại hòa bình thực sự và lâu dài trên khắp mặt đất, chúng ta có thể tham gia vào công việc đó bằng cách sống như những người kiến tạo hòa bình. Chúng ta hiệp nhất với Chúa Giêsu bằng cách chấp nhận con đường tha thứ và không bạo lực của Ngài, chăm sóc những người lân cận đặc biệt những người đau khổ và mở rộng tình yêu rộng lượng đối với tất cả mọi người.

Niềm vui

Thông thường, chúng ta hay nghĩ niềm vui là một trải nghiệm hạnh phúc dựa trên những hoàn cảnh thuận lợi: một vận may, một thành công cá nhân, hoặc một mong muốn ấp ủ bấy lâu cuối cùng cũng được thỏa mãn. Nhưng khi niềm vui phụ thuộc vào hoàn cảnh thì nó sẽ nhanh chóng phai nhạt khi thời điểm tốt đẹp đó kết thúc.

Niềm vui Mùa Vọng không phải là hạnh phúc chung chung bắt nguồn từ những thời điểm tốt đẹp, nhưng là cảm giác an toàn và tự do sâu sắc mà mọi người cảm nhận được vì bản tính yêu thương của Chúa, vốn không thay đổi trong mọi hoàn cảnh, và vì chúng ta tin cậy vào Chúa nên chúng ta được Ngài ban phước lành và chữa lành. Tương tự như niềm vui mà sự hiện diện của một người bạn mang lại cho chúng ta trong những lúc chúng ta rơi vào tình trạng tồi tệ, chúng ta trải nghiệm niềm vui khi Chúa đồng hành cùng chúng ta qua những thăng trầm của hoàn cảnh tích cực và đau khổ trong cuộc sống.

Trong Kinh Thánh, mọi người bày tỏ niềm vui cả khi Chúa giải thoát họ khỏi những tình huống áp bức và khi vẫn đang ở giữa cảnh lưu đày, bị đàn áp và đau khổ. Khi mọi người nhớ lại những hành động yêu thương, giải cứu của Chúa trong suốt lịch sử, họ chờ đợi trong niềm hy vọng vui mừng rằng Ngài sẽ hành động trong tương lai, ngay cả khi sự chờ đợi đó đòi hỏi sự chịu đựng và kiên nhẫn.

Loại niềm vui này là về việc được hiệp nhất với Chúa, Đấng đồng hành cùng chúng ta và tin tưởng rằng một ngày nào đó Ngài sẽ lau khô mọi giọt nước mắt. Nó hướng về tương lai nhưng cũng bén rễ trong thực tại hiện tại của chúng ta. Mùa Vọng mời gọi chúng ta trải nghiệm niềm vui không phải vì mọi thứ đều hoàn hảo mà vì Chúa ở cùng chúng ta và niềm vui của Ngài đã và đang bùng nổ vào thế giới.

Tình yêu

Tình yêu thường được xem là một sức mạnh nằm ngoài tầm kiểm soát của chúng ta, một thứ mà người ta có thể yêu hoặc hết yêu. Hoặc nó có vẻ như là một điều thỏa mãn mà chúng ta có thể đạt được, thúc đẩy chúng ta theo đuổi tình cảm thông qua các mối quan hệ hoặc địa vị. Người ta nói rằng “Tình yêu là tất cả những gì bạn cần,” bởi vì đó là con đường dẫn đến sự tự hoàn thiện. Tuy nhiên có điều gì đó còn thiếu trong bức tranh về tình yêu đó. Kinh Thánh mời gọi chúng ta nhìn thấy một loại tình yêu không phải là ngẫu nhiên cũng không phải do ham muốn tự hoàn thiện thúc đẩy. Thay vào đó, nó liên quan đến một cam kết vững chắc đó là sự quan tâm đến hạnh phúc của người khác—không bao giờ tìm kiếm lợi ích cho bản thân, luôn luôn cho đi—ngay cả khi điều đó phải trả giá.

Chúa Giêsu thể hiện loại tình yêu này khi Ngài hiến dâng mạng sống mình cho cả bạn hữu và kẻ thù. Chết trên thập tự giá, khi những kẻ giết Ngài vẫn còn chế nhạo Ngài, Chúa Giêsu vẫn quan tâm đến hạnh phúc của họ khi Ngài cầu nguyện xin sự tha thứ cho họ (Lc 23,34). Sống với loại tình yêu này không có nghĩa là bỏ qua nhu cầu của bản thân hoặc hạ thấp giá trị của chính mình. Chúa Giêsu dạy chúng ta “hãy yêu người lân cận như chính mình” (Mt 22,39). Nhưng điều đó có nghĩa là chọn nhìn tất cả mọi người như những phép lạ sống động của Thiên Chúa, mỗi người được tạo dựng theo hình ảnh của Thiên Chúa và được Ngài yêu thương sâu sắc.

Vòng Hoa Mùa Vọng

Hình tròn của vòng hoa Mùa Vọng tượng trưng cho sự sống vĩnh cửu của Chúa (Tv 90,2;102, 24-27). Đặt phẳng, nó đỡ bốn cây nến đầy màu sắc (thường là hồng hoặc tím), mỗi cây tượng trưng cho một trọng tâm trong bốn chủ đề Mùa Vọng, như hy vọng, hòa bình, niềm vui hoặc tình yêu. Theo truyền thống, những người tham gia (nhà thờ, gia đình hoặc cá nhân) dành thời gian mỗi Chúa Nhật trong Mùa Vọng để suy ngẫm về chủ đề của tuần đó đồng thời thắp nến. Vào tuần đầu tiên, họ thắp một cây nến. Vào tuần thứ hai, họ thắp hai cây. Và điều này tiếp tục cho đến khi cả bốn tuần trôi qua. Sau đó, vào Đêm Giáng Sinh, họ thắp một cây nến thứ năm ở giữa vòng hoa. Thường có màu trắng và đôi khi được gọi là “nến Chúa Kitô”, ngọn lửa của nó tượng trưng cho ánh sáng của Chúa đi vào thế giới tối tăm của chúng ta thông qua sự ra đời của Chúa Giêsu (x Ga 1,5-9; Ga 8,12).

Lm. Giuse Vũ Đức Thiện