Tác giả - Tác phẩm

Khao Khát Chúa: Cầu nguyện bằng Thánh Vịnh (bài 10)

• 17/08/2025 09:13
• 310 lượt xem
• In trang này

KHAO KHÁT CHÚA

Cầu nguyện bằng thánh vịnh[1]

Giới thiệu:

Đây là cuốn sách khai tâm cho những người muốn cầu nguyện bằng Thánh Vịnh. Khi đọc phụng vụ giờ kinh thường thường chúng ta cảm thấy khô khan, khó hiểu. Hãy đọc cuốn sách này và bạn sẽ thấy một đổi thay hết sức bất ngờ.

                                   Linh mục Mỹ Sơn giáo phận Long Xuyên

THÁNH VỊNH 23 (22)

Vì Ngài ở bên con

Phần 1

1          CHÚA là mục tử chăn dắt tôi, tôi chẳng thiếu thốn gì.

2          Trong đồng cỏ xanh tươi, Người cho tôi nằm nghỉ.

            Người đưa tôi tới dòng nước trong lành

3          và bổ sức cho tôi.

            Người dẫn tôi trên đường ngay nẻo chính

            vì danh dự của Người.

4          Lạy Chúa, dầu qua lũng âm u

            con sợ gì nguy khốn, vì có Chúa ở cùng.

            Côn trượng Ngài bảo vệ, con vững dạ an tâm.

5          Chúa dọn sẵn cho con bữa tiệc ngay trước mặt quân thù.

            Đầu con, Chúa xức đượm dầu thơm,

            ly rượu con đầy tràn chan chứa.

6          Lòng nhân hậu và tình thương CHÚA

            ấp ủ tôi suốt cả cuộc đời,

            và tôi được ở đền Người

            những ngày tháng, những năm dài triền miên.

Thánh vịnh 23 vẫn thường được hát trong các ngày chủ nhật và lễ nhớ, song có lẽ ta chưa thực sự hiểu nó đến nơi đến chốn. Henri Bergson, triết gia nổi tiếng người Pháp nói về Thánh Vịnh này như sau: “Hàng trăm cuốn sách tôi đã đọc cũng không mang lại cho tôi nhiều ánh sáng và an ủi bằng những câu: Chúa là mục tử chăn dắt tôi, tôi chẳng thiếu thốn gì …. Dầu qua lũng âm u, tôi sợ gì nguy khốn, vì có Chúa ở cùng”.

Trước tiên, chúng ta sẽ cùng nhau đọc lại bản văn để tìm ra những điểm đáng chú ý với câu hỏi: bản văn nói gì với ta? Sau đó, sẽ bước sang phần suy niệm bằng cách cố gắng nắm bắt sứ điệp của Thánh Vịnh cho chúng ta hôm nay.

“Đọc” Thánh Vịnh 23

Thánh Vịnh 23 thường được gọi là “Thánh vịnh về Người Mục Tử” vì nó thực sự nói đến một người mục tử, và về Thiên Chúa qua hình ảnh người mục tử ấy đồng thời khai triển biểu tượng này.

Tuy nhiên, theo tôi, tựa đề này không thích đáng lắm: thật vậy, nếu đọc kỹ đến ba khổ thơ, bạn sẽ thấy ngay là hình ảnh người mục tử chỉ được khai triển trong câu 4: “côn trượng Ngài bảo vệ, con vững dạ an tâm”. Bắt đầu từ câu 5, một hình ảnh khác được nêu lên và khai triển: hình ảnh chủ nhà mời khách dự tiệc: “Chúa dọn sẵn cho con bữa tiệc”.

Vì thế, ở đây có hai biểu tượng: mục tử và chủ nhà mời ta ăn tối, tiếp rước ta trang trọng như một ông hoàng và xếp ta ngồi bên cạnh. Vì thế, tôi dùng một tựa đề khác có lẽ thích hợp hơn: “Vì Ngài ở bên con”, bởi nó diễn tả chính xác chủ đích thiêng liêng, tâm lý, nhân linh và thần học của thánh vịnh. Xác tín: “Vì Ngài ở bên con” nổi lên giữa bài ca, giữa lời cầu nguyện của tác giả thánh vịnh, và gói ghém tất cả trong niềm tin tưởng vô bờ ( 4 ).

Đây rõ ràng là thánh vịnh của niềm tin yêu, phó thác. Ta sẽ tìm cách nắm bắt xem điều đó có nghĩa gì trong thực tế.

Sau tựa đề, bây giờ ta sẽ lưu ý đến các nhân vật, các chủ thể mà bản văn nói đến. Tất cả gồm hai người: Chúa và tôi, nghĩa là người cầu nguyện.

Những hành động qui về Chúa gồm có 9: Ngài là mục tử chăn dắt tôi; Ngài cho tôi nằm nghỉ; Ngài đưa tôi; Ngài bổ sức cho tôi; Ngài dẫn dắt tôi; Ngài ở cùng tôi; Ngài bảo vệ tôi; Ngài dọn sẵn tiệc cho tôi; Ngài xức dầu thơm trên đầu tôi.

9 dấu chỉ biểu lộ lòng quan tâm, chăm chút, được diễn tả qua những ẩn dụ, những dụ ngôn và biểu tượng, tất cả đều chỉ để nói lên một điều: Thiên Chúa là Đấng săn sóc tôi.

Đối diện với chủ đề chính này, là tôi đây: tôi xác tín mình chẳng còn thiếu thốn chi, chẳng sợ hãi bất cứ điều gì; tôi xác tín rằng chén rượu của tôi tràn đầy; rằng tôi cảm nhận được ân sủng và hạnh phúc mọi ngày trong đời; rằng tôi muốn ở trong nhà Chúa.

Đây là một cuộc đối thoại yêu thương, tín thác, thân thiết giữa Chúa và tôi: điều Ngài là, điều Ngài làm cho tôi, điều tôi thân thưa với Ngài. Một lời cầu nguyện hết sức đơn sơ: không xin xỏ, không cám ơn, không ca tụng, nhưng chính vì thế mà thật giầu ý nghĩa. Nếu muốn tìm hiểu thêm tầm ảnh hưởng của những biểu tượng này, ta sẽ thấy chúng được áp dụng hết sức rộng rãi như các bài chú giải Thánh Vịnh 23 đã cho thấy.

Giờ ta sẽ cùng nhau đọc lại những khổ thơ này dưới góc độ hình ảnh. Ta đã nói đến hai nhân vật chính: mục tử và chủ nhà, nói cách khác, hình ảnh của đồng cỏ và của sự đón mời vào bàn tiệc.

Mỗi hình ảnh được khai triển bằng những hình ảnh khác, bổ túc và khiến bức tranh thêm muôn mầu muôn vẻ.

Hình ảnh vị mục tử (rất thông dụng trong Thánh Kinh, mà chính Chúa Giêsu cũng sử dụng trong diễn từ về Vị Mục Tử nhân lành trong Ga 10) được xác định: “Trong đồng cỏ xanh, Người để tôi nằm nghỉ. Người đưa tôi tới dòng nước trong lành”. Đoàn chiên nghỉ ngơi trên những đồng cỏ xanh, gần những vùng có nước. Ai đã từng thấy các đồng cỏ xứ Palestine ắt sẽ hiểu tìm được một đồng cỏ xanh khó đến mức nào; khi một mục tử tìm được một đồng cỏ, đó thực sự là cả một niềm vui lớn cho đoàn chiên; ai đã từng khát khô cổ trong sa mạc ắt sẽ hiểu khi gặp được một người có thể chỉ cho mình dòng nước mát ẩn nấp đâu đó dưới hốc đá có ý nghĩa tới đâu! Vì thế, vị Mục tử trong thánh vịnh chính là người biết chăn dắt đoàn chiên mình tại những nơi xanh tốt.

Thêm nữa, ông còn là người từng trải: quả thật, ta thấy hình ảnh của đoàn chiên được chăn thả và dời chuyển, được dẫn đi trên những con đường bằng phẳng, trên những lối mòn đưa đến những nơi xanh tốt. Trong khi dời chuyển như vậy, cũng có khi phải “qua lũng sâu âm u”, nhan nhản trong sa mạc Giuđa với những khe đá, dốc đứng, rất nguy hiểm nếu bị lạc trong đêm hoặc bị rơi vào hố sâu khi vấp té! Người mục tử của thánh vịnh biết cách hướng dẫn đoàn chiên của mình, ngay cả trong thung lũng tối, lúc đêm về.

Hình ảnh được nhân thêm: cây côn và gậy trượng. Với cây côn, có lẽ đây là cây côn để bảo vệ khỏi sói rừng; ngược lại, gậy trượng, tương tự như gậy của các Giám Mục ngày nay: một cây gậy dài, đầu cong, trên đó, người mục tử tựa mình, treo giỏ, dò đường, và dọa dẫm đám chó rừng. Một ẩn dụ rất ý nhị, gợi lên tất cả tấm lòng yêu thương của người mục tử đối với đoàn chiên, khi dẫn dắt chúng. Và đó chính là điều Thiên Chúa làm cho chúng ta.

Giờ ta xem đến những hình ảnh mời khách: “Chúa dọn sẵn cho con bữa tiệc” (5). Ta tưởng tượng, dưới mái lều, ngồi xếp bằng trên chiếu, với những đĩa đồ ăn thơm ngon, mà chủ khách dùng tay bốc ăn; người ta nắm một nắm cơm với nhân thịt, chấm vào nước sốt; ta hãy tưởng tượng niềm vui của bữa ăn thân tình kéo dài hàng giờ này. Trước khi ngồi vào bàn, người chủ xức đượm dầu thơm trên đầu ta, như người đàn bà đổ dầu thơm cam tùng trên đầu Chúa Giêsu trong Mc 14. trên bàn cũng có chén rượu, một chén đầy ắp thứ rượu nồng bọt, khiến ta ngây ngất cả cõi lòng.

Hình ảnh bữa tiệc dẫn tới hình ảnh nhà của Thiên Chúa trong câu 6: “và tôi được ở đền Người, những ngày tháng những năm dài triền miên”. Căn lều hiếu khách thành đền thờ, thành nhà của Thiên Chúa, nơi người ta thực sự như trong nhà mình.

Tôi chỉ nhắc sơ qua một vài ẩn dụ, nhưng trên mỗi ẩn dụ ấy, ta còn có thể tìm thấy muôn vàn ý nghĩa khác.

Thành ngữ: “Nước của sự nghỉ ngơi” muốn nói gì? Đây không chỉ là những giếng nước nơi người ta có thể uống ngon lành, không nguy hại; trong thực tế, ở đây gợi lên một con đường bình an, một con đường thiêng liêng về sự bình an nội tâm, nơi người ta bổ sức sau cuộc hành trình vất vả.

“Lũng tối” muốn nói gì (bản dịch tiếng ý của ĐHY Martini viết là: ‘lũng tối’, còn bản dịch phụng vụ của khối pháp ngữ dịch trực tiếp là ‘Lũng tử thần’). Đây không chỉ là một thung lũng tối tăm, không có ánh mặt trời; theo tâm lý, đúng hơn đây phải là nỗi sợ hãi bóng tối sự chết, nỗi sợ khắc sâu trong tâm hồn và không gì xoa dịu nổi, ngoại trừ tiếng nói từ trời trấn an.

Xin mỗi người đọc lại, nghiền ngẫm và nếm cảm tất cả những hình ảnh thi vị này; nếu chúng ta không thể nắm bắt được thi tứ và nhịp điệu riêng của bản văn do thái, ta vẫn có thể tìm thấy một điều gì đó trong bản dịch. (còn tiếp).