Các chữ khó hiểu trong Kinh Nôm: phép ngắm Ro-sa

Các chữ khó hiểu trong Kinh Nôm: 

phép ngắm Ro-sa

 

Tháng mười, lịch Phụng vụ Công giáo dành trọn riêng cho giáo dân kính Đức Bà lần chuỗi Mân côi, với 15 ngắm vui – thương – mừng về màu nhiệm cứu chuộc (Ngày nay thêm 5 ngắm sự sáng).

Kinh VĂN CÔI THÁNH NGUYỆT TÁN TỤNG THI CA (Thơ ca khen ngợi: tháng thánh Văn côi) trong nội dung chính có VĂN CÔI THẬP NGŨ SỰ THI CA (Thơ ca mười lăm sự Văn côi).

 

Vậy ai là tác giả bài kinh này, xin tham khảo trích một đoạn viết của ông Lê Đình Bảng, nhà nghiên cứu thơ văn Công giáo:

…”Văn Côi Thánh Nguyệt Tán Tụng Thi Ca do cử nhân Phạm Trạch Thiện, gồm 252 câu thơ phức hợp (thất ngôn liên vận, lục bát và biến thể lục bát), một áng kinh văn đã thực sự đi vào lòng người và tồn tại đến nay ở nhiều cộng đoàn dân Chúa. Sở dĩ bản văn này còn sống mãi trong dòng chảy của lễ nhạc phụng tự, vì nó hội đủ những nhân tố làm nên một tác phẩm văn học nghệ thuật: Lời hay, ý đẹp, kết cấu chặt chẽ, lại có cả cung giọng như dân ca dân nhạc Việt Nam. Khi thì khấp khởi reo vui như điệu xuân nữ, lưu thủy, hành vân: lúc lại bi ai sầu tình, ủ dột như điệu lâm khốc, biệt hành….(hết trích).

 

Bản gốc kinh được viết bằng chữ Nôm, nội dung kinh lại hay sử dụng âm Hán tự (đôi khi Việt hoá tiếng Bồ- La) lại có những âm Việt cổ đã mai một ngày nay không còn sử dụng, nên có các chữ không hiểu nghĩa nhưng vì học thuộc lòng, cứ thế mà đọc làu làu. Nay tôi  giải thích các từ ngữ đó, để cho thấu hiểu đúng nghĩa với “khẩu tụng tâm suy” nhá bà con nhà đạo! Xin mở bản kinh ra để dễ bề đối chiếu.

 

***

1-Tràng châu: chuỗi ngọc.

2-Bao nả: (phương ngữ) bao nhiêu.

3-Chăng tá: chẳng nhẽ.

4-Ruộng Y-ghê: Y-ghê: nghĩa là Giáo hội, (phiên âm từ tiếng Bồ Đào nha Igreja hoặc tiếng Tây Ban Nha Iglesia, bắt nguồn từ tiếng Latin Ecclesia, có gốc từ tiếng Hy Lạp)

5-Tư mộ công ân: mến công ơn cách riêng

6-Mộc bản thùy nguyên giai hữu tự,Ðức cơ phúc chí khỉ vô do:

Gốc cây từ trước đều đã có thứ tự, tâm đức trong lòng khởi đầu đã có sẵn (vô do là không rõ nguyên nhân, dưng không). Có bản kinh viết “vô ro” là phương ngữ 1 số tỉnh miền Bắc, không có trong Từ điển Hán- Việt.

 

7-Khai tác thánh chi đồ: Khai mở miền đất thánh.

 

8-Kìa Hà lạc thấy còn cảm thán, Nọ cam đường thi tán tam chương:

Điển tích cổ chữ Hán:

Hà lạc: một quẻ bói trong Kinh Dịch.

Cam đường: xưa ông Thiệu Bá truyền đức chính của vua Văn Vương dưới gốc cây đỗ lễ (cây cam đường) Khổng tử trong kinh Thi làm bài thơ chỉ có 3 dòng .

Tế phế cam đường 
Vật tiễn vật phạt. 
Thiệu Bá sở bạt.

Dịch nghĩa: 

Cây cam đường un tùm, 
Chớ xén chớ chặt, 
Vì là nơi ông Thiệu Bá ở đấy.

Vậy câu này có nghĩa: Kìa quẻ bói khi thấy còn than thở, đó cây cam đường  còn ca tụng ba hồi. (phải đọc tiếp nối câu dưới mới hiểu rõ mạch thơ)

 

9-Ngoạn hứng chỉn không bao là chán: ngắm thích mãi không khi nào chán.

10-Tự nhi sinh tử tử nhi sinh: Từ sống và chết, chết rồi lại được sống.

11- Con về giữ vẹn đạo thần hôn: thần hôn là sớm chiều.

12- Thánh Simê kính tạ khen Người; Simê là cụ Si-mê-on ẵm kính Chúa hài đồng khi Đức mẹ dâng trong đền thờ.

13-Cảm nhớ khong khen công cứu chuộc: khong có nghĩa là khoanh tay, khúm núm, cúi đầu; một số bản in sai thành "không" (hoàn toàn khác nhau)

14-Thái linh chi giả tư kỷ bản, Chước lễ toàn giả thám kỷ nguyên:
Đấng linh thiêng cho riêng mình có cội, múc lấy khuôn mẫu (để) tất cả mọi người tìm ra được nguồn .

 15-Thanh hư linh hựu quang mang khải, Hồng bạch huyền hoa phúc úc khai:  Trời xanh thiêng liêng phù hộ, ánh sáng mở tràn đầy .
Hoa hồng huyền nhiệm giãi ra, phước ân nở chẳng quên.
Chữ bạch huyền ở đây không phải là trắng đen mà giãi bày một huyền nhiệm.

 

Khẩu tụng tâm suy là vậy! Đấy vỡ nhẽ ra rồi nhá!

 

Bùi Nghiệp

 

Bài viết liên quan:

10 điều bạn cần biết về Mùa Vọng
Người đọc sách thánh trong thánh lễ
Buộc trưng Thánh giá Chúa Chịu Nạn không?
Giải đáp phụng vụ: Rước lễ bằng cách chấm Bánh. Nói thêm về vị trí Nhà tạm
Giải đáp phụng vụ: Vị trí của Nhà tạm. Nói thêm về Nhà tạm có cửa đôi
Thánh lễ Hôn Phối được cử hành thế nào vào ngày Chúa Nhật
Tội cố tình làm sai lệch luật phụng vụ
Xem lại việc hát Tung hô Tin Mừng và Ca Tiến Lễ
Áo choàng - Khăn phủ vai
Ủy ban Phụng Tự giải thích quy định về Giảng lễ, Đặt tay và Rảy nước phép
Page 1 of 11 (104 items)
Prev
[1]
2
3
4
5
6
7
9
10
11
Next
Bài viết mới
  • Chuyện linh mục giả

    Mấy ngày qua, một số trang tin Công giáo và mạng xã hội Facebook Công giáo rộ lên tin tức về một thanh niên mạo danh linh mục để lừa đảo ...

  • Suy niệm Chúa Nhật 2 Mùa Vọng Năm A

    Nếu không dọn cho có được con đường bằng phẳng thẳng ngay Chúa khó đến với ta, ta khó đến với Chúa và anh chị em ta khó đến với nhau!

  • Cuộc đời Môsê, Carlo Maria Martini

    Cuộc đời của ông là một hành trình đức tin, cuộc đời chúng ta cũng vậy. Hơn nữa, chiêm niệm cuộc đời Môsê sẽ giúp chúng ta chiêm niệm cuộc ...

  • Hướng dẫn để bớt kiêu ngạo

    Kiêu ngạo đầu độc tâm hồn. Nhận thức được sự trầm trọng của tính kiêu ngạo là bước khởi đầu, nhưng điều rất quan trọng là làm sao thoát vòng ...

  • Em muốn vào đạo Công Giáo!

    Sở dĩ em muốn vào đạo Công Giáo vì vài lý do thú vị ban đầu. Không hiểu vì cơ duyên nào đó, em được tiếp xúc với nhiều người công giáo. ...

  • Tháng 12: Chờ ngày Giáng Sinh

    Tại nhiều nước, 4 Chúa Nhật này được biểu hiện bằng 4 ngọn nến thắp sáng cho thấy lòng mong chờ của con người được diện kiến Hài Nhi Giêsu. Theo ...

  • Vai trò của gia đình đối với người trẻ

    Như ngọn hải đăng chỉ đường cho tàu thuyền trong đêm tối, bất cứ gia đình nào cũng có vai trò định hướng cho con cái của mình. Từ khi được ...

  • Người trẻ cần gốc rễ

    Gốc rễ là cái gì đó ăn sâu vào trong nền văn hóa của một dân tộc. Chẳng hạn những lễ hội của người Việt (cần đổi mới hay dẹp bỏ?). Cội rễ ấy ...

  • Một chút gợi ý sống tinh thần mùa vọng

    Chúng ta đang bước vào Mùa Vọng khởi đầu năm Phụng Vụ 2018-2019. Mọi nơi trên thế giới các tín hữu đang rộn ràng chuẩn bị mừng lễ Chúa Giáng ...

  • ĐTC với giới trẻ Nhật: không thể tự chụp hình (selfie) linh hồn

    ĐTC nhấn mạnh: Điều quan trọng không phải là hỏi tại sao tôi sống, nhưng tôi sống vì ai; Chúng ta không thể tự chụp hình selfie cho linh hồn.

Câu chuyện chiều thứ 7
Thống kê Truy cập
Đang online: 979
Tất cả: 60,716,908