Các chữ khó hiểu trong Kinh Nôm: phép ngắm Ro-sa

Các chữ khó hiểu trong Kinh Nôm: 

phép ngắm Ro-sa

 

Tháng mười, lịch Phụng vụ Công giáo dành trọn riêng cho giáo dân kính Đức Bà lần chuỗi Mân côi, với 15 ngắm vui – thương – mừng về màu nhiệm cứu chuộc (Ngày nay thêm 5 ngắm sự sáng).

Kinh VĂN CÔI THÁNH NGUYỆT TÁN TỤNG THI CA (Thơ ca khen ngợi: tháng thánh Văn côi) trong nội dung chính có VĂN CÔI THẬP NGŨ SỰ THI CA (Thơ ca mười lăm sự Văn côi).

 

Vậy ai là tác giả bài kinh này, xin tham khảo trích một đoạn viết của ông Lê Đình Bảng, nhà nghiên cứu thơ văn Công giáo:

…”Văn Côi Thánh Nguyệt Tán Tụng Thi Ca do cử nhân Phạm Trạch Thiện, gồm 252 câu thơ phức hợp (thất ngôn liên vận, lục bát và biến thể lục bát), một áng kinh văn đã thực sự đi vào lòng người và tồn tại đến nay ở nhiều cộng đoàn dân Chúa. Sở dĩ bản văn này còn sống mãi trong dòng chảy của lễ nhạc phụng tự, vì nó hội đủ những nhân tố làm nên một tác phẩm văn học nghệ thuật: Lời hay, ý đẹp, kết cấu chặt chẽ, lại có cả cung giọng như dân ca dân nhạc Việt Nam. Khi thì khấp khởi reo vui như điệu xuân nữ, lưu thủy, hành vân: lúc lại bi ai sầu tình, ủ dột như điệu lâm khốc, biệt hành….(hết trích).

 

Bản gốc kinh được viết bằng chữ Nôm, nội dung kinh lại hay sử dụng âm Hán tự (đôi khi Việt hoá tiếng Bồ- La) lại có những âm Việt cổ đã mai một ngày nay không còn sử dụng, nên có các chữ không hiểu nghĩa nhưng vì học thuộc lòng, cứ thế mà đọc làu làu. Nay tôi  giải thích các từ ngữ đó, để cho thấu hiểu đúng nghĩa với “khẩu tụng tâm suy” nhá bà con nhà đạo! Xin mở bản kinh ra để dễ bề đối chiếu.

 

***

1-Tràng châu: chuỗi ngọc.

2-Bao nả: (phương ngữ) bao nhiêu.

3-Chăng tá: chẳng nhẽ.

4-Ruộng Y-ghê: Y-ghê: nghĩa là Giáo hội, (phiên âm từ tiếng Bồ Đào nha Igreja hoặc tiếng Tây Ban Nha Iglesia, bắt nguồn từ tiếng Latin Ecclesia, có gốc từ tiếng Hy Lạp)

5-Tư mộ công ân: mến công ơn cách riêng

6-Mộc bản thùy nguyên giai hữu tự,Ðức cơ phúc chí khỉ vô do:

Gốc cây từ trước đều đã có thứ tự, tâm đức trong lòng khởi đầu đã có sẵn (vô do là không rõ nguyên nhân, dưng không). Có bản kinh viết “vô ro” là phương ngữ 1 số tỉnh miền Bắc, không có trong Từ điển Hán- Việt.

 

7-Khai tác thánh chi đồ: Khai mở miền đất thánh.

 

8-Kìa Hà lạc thấy còn cảm thán, Nọ cam đường thi tán tam chương:

Điển tích cổ chữ Hán:

Hà lạc: một quẻ bói trong Kinh Dịch.

Cam đường: xưa ông Thiệu Bá truyền đức chính của vua Văn Vương dưới gốc cây đỗ lễ (cây cam đường) Khổng tử trong kinh Thi làm bài thơ chỉ có 3 dòng .

Tế phế cam đường 
Vật tiễn vật phạt. 
Thiệu Bá sở bạt.

Dịch nghĩa: 

Cây cam đường un tùm, 
Chớ xén chớ chặt, 
Vì là nơi ông Thiệu Bá ở đấy.

Vậy câu này có nghĩa: Kìa quẻ bói khi thấy còn than thở, đó cây cam đường  còn ca tụng ba hồi. (phải đọc tiếp nối câu dưới mới hiểu rõ mạch thơ)

 

9-Ngoạn hứng chỉn không bao là chán: ngắm thích mãi không khi nào chán.

10-Tự nhi sinh tử tử nhi sinh: Từ sống và chết, chết rồi lại được sống.

11- Con về giữ vẹn đạo thần hôn: thần hôn là sớm chiều.

12- Thánh Simê kính tạ khen Người; Simê là cụ Si-mê-on ẵm kính Chúa hài đồng khi Đức mẹ dâng trong đền thờ.

13-Cảm nhớ khong khen công cứu chuộc: khong có nghĩa là khoanh tay, khúm núm, cúi đầu; một số bản in sai thành "không" (hoàn toàn khác nhau)

14-Thái linh chi giả tư kỷ bản, Chước lễ toàn giả thám kỷ nguyên:
Đấng linh thiêng cho riêng mình có cội, múc lấy khuôn mẫu (để) tất cả mọi người tìm ra được nguồn .

 15-Thanh hư linh hựu quang mang khải, Hồng bạch huyền hoa phúc úc khai:  Trời xanh thiêng liêng phù hộ, ánh sáng mở tràn đầy .
Hoa hồng huyền nhiệm giãi ra, phước ân nở chẳng quên.
Chữ bạch huyền ở đây không phải là trắng đen mà giãi bày một huyền nhiệm.

 

Khẩu tụng tâm suy là vậy! Đấy vỡ nhẽ ra rồi nhá!

 

Bùi Nghiệp

 

Bài viết liên quan:

Ủy ban Phụng Tự giải thích quy định về Giảng lễ, Đặt tay và Rảy nước phép
Nghi thức chúc bình an là một tùy chọn, chứ không bắt buộc
Có nên coi cung thánh là sân khấu để trình diễn?
Tháng Năm được gọi là tháng Đức Mẹ. Tại sao vậy?
Kinh Tiền Tụng Phục Sinh nhấn mạnh điều gì?
Hai người hát bài “Mừng vui lên, Exsultet” được không?
Tính thiêng liêng của Tuần Thánh
Tìm hiểu về Lễ Truyền Dầu ?
Giải đáp chính thức của Bộ Phụng Tự và Kỷ Luật Bí Tích
Công dụng của khăn thánh
Page 1 of 10 (95 items)
Prev
[1]
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Next
Bài viết mới
  • Làm thế nào để khơi dậy đức tin cho con cháu?

    Vai trò của ông bà thường rất quan trọng trong việc trao truyền đức tin, nhiều người đặt câu hỏi làm sao để trao truyền tốt nhất.

  • Cuộc đời Môsê, Carlo Maria Martini

    Nhìn lại lịch sử đời tôi, tôi thấy đâu là những sáng kiến, những chương trình của Thiên Chúa về tôi, và Ngài muốn tôi làm gì?

  • Đừng đi tu để hưởng thụ

    Khấn khó nghèo, nhưng họ sống giàu sang, tiện nghi và sung túc. Khấn vâng lời, nhưng họ thích làm theo những sở thích của riêng mình. Khấn ...

  • Tình yêu Ba Ngôi và đời sống hôn nhân

    Nền tảng tình yêu Ba Ngôi được diễn tả qua tình yêu hiệp thông, dâng hiến- đồng sáng tạo và bền vững- chung thủy. Đó cũng chính là những điều ...

  • Suy niệm Chúa Nhật Lễ Chúa Ba Ngôi năm C

    Suy tư và sống mầu nhiệm Một Chúa Ba Ngôi, là sống sự thật hướng đến sự thật toàn vẹn theo sự hướng dẫn của Chúa Thánh Thần, vì Người là ...

  • Ký ức một đời tu

    Những ai đi theo ơn gọi tận hiến đều phải trở nên một “Đức Ki-tô khác” (Alter Christus), chứ không phải một mục tử sống “khác Đức Ki-tô”...

  • Sự tích ném đá trên mạng

    Khi không gian mạng lên ngôi, chúng ta thấy hiện tượng ném đá bùng nổ hơn. Thật dễ để chê bai một ai đó. Thật đơn giản để viết, chia sẻ ...

  • Phải chăng có ơn gọi sống độc thân?

    Phải chăng sống độc thân thực sự là một ơn gọi? Thiên Chúa đã dựng nên một người nam và một người nữ để họ không còn là một xương một thịt nữa ...

  • Sợ trìu mến sẽ làm bóp nghẹt tâm hồn

    “Ai mà quả tim không mềm yếu thì một ngày nào đó cái đầu sẽ mềm yếu!” Cách đây hơn nửa thế kỷ, G.K.Chesterton đã nói như thế và đến nay ...

  • Kitô Hữu: Sống đạo hay giữ đạo?

    Nhiều lúc Ki-tô hữu chúng ta tự hỏi không biết mình đang sống đạo hay giữ đạo. Vì trong đời sống thường ngày, chúng ta chỉ quan tâm làm một số ...

Câu chuyện chiều thứ 7
Thống kê Truy cập
Đang online: 564
Tất cả: 57,464,253