Đất Việt như thế nào thời Cha Đắc Lộ đặt chân đến (6)

Vào thời cha Đắc Lộ đặt chân đến đất Việt, tức là những năm 1625, tên gọi Việt Nam chưa có trong ngôn ngữ sử dụng của người châu Âu cũng như chưa được sử dụng giữa người Việt. Tên gọi Việt Nam mới xuất hiện dưới thời hoàng đế Gia Long (1802-1819) thống nhất đất nước. Vào thời truyền giáo của các tu sĩ Dòng Tên, có hai vương quốc trên đất Việt: vương quốc Đàng Ngoài với kinh đô là Thăng Long (nay là Hà Nội), và vương quốc Đàng Trong với kinh đô từ năm 1636 là Kim Long (nay là Huế).

Người châu Âu cũng như người Bồ Đào Nha gọi hai vương quốc trên đất Việt là “Tongking” có nghĩa là Đông Kinh, tức kinh đô phía đông. Họ cũng gọi đất Việt là Cochinchina. Chữ Cochinchina xuất phát từ tiếng Nhật “Kô-shi” được phiên âm từ chữ Trung Quốc “Giao Chỉ”. Hai tên gọi Tongking và Cochinchina không tương ứng với các tên gọi hành chính thời Pháp thuộc. Ở đây, chúng ta sử dụng lối gọi của cha Đắc Lộ, tức là Đất Việt thời đó có vương quốc phía bắc tức đàng ngoài, và vương quốc phía nam tức đàng trong. Cần lưu ý rằng, vương quốc phía nam thời đó tương ứng với miền trung hiện nay.

Vào thời đầu công nguyên, dân tộc Việt Nam nằm trong dòng văn hóa Trung Quốc vì bị Trung Quốc đô hộ rất lâu, hàng ngàn năm, nhưng người Việt vẫn giữ được tiếng nói riêng và bảo tồn văn hóa riêng của mình. Dấu vết quốc gia đầu tiên trên đất Việt, là vương quốc Âu Lạc trong thế kỷ thứ III trước Thiên Chúa Giáng Sinh, nằm trong đồng bằng sông Hồng ở miền Bắc, mà di tích là thành Cổ Loa, ngày nay cách Hà Nội 25 cây số về hướng bắc. Thành này bị một viên tướng chiếm vào năm 207 trước công nguyên. Ông này lập nên một quốc gia riêng về phía Nam Trung Quốc. Quốc gia này kéo dài khoảng 1 thế kỷ. Vùng đất bao gồm tỉnh Quảng Đông và Quảng Tây Trung Quốc và miền bắc Việt Nam hiện nay.

Đến năm 111 trước công nguyên, nước này bị nhà Hán chiếm, từ đó đô hộ suốt một ngàn năm với nhiều hậu quả về mọi mặt. Người Hán đã đưa vào Việt Nam ba tôn giáo là Phật giáo, Khổng giáo và Lão giáo. Người Hán cũng du nhập các cơ cấu tổ chức quốc gia của họ vào đất Việt, nhưng các cơ cấu này bị người Việt cảm nhận như là những phương tiện đàn áp. Sự phản kháng của người Việt được cụ thể hóa thành nhiều cuộc nổi dậy.

Sau thời nhà Đường (618-906), Việt Nam dành lại được độc lập, khi vương quốc Trung Hoa vỡ ra thành nhiều nước nhỏ chống đối nhau. Năm 936, nước Đại Việt ra đời và độc lập, có vua lãnh đạo riêng. Kinh đô từ thế kỷ XI là Thăng Long (Hà Nội). Đây là một quốc gia tập quyền với hệ thống quan lại nhà nghề, được tuyển chọn qua các kỳ thi theo lối người Hán tổ chức. Văn Miếu được dựng năm 1076 tại Thăng Long. Đây được xem như một đền thờ văn chương để phục vụ tập thể các quan chức. Văn Miếu là nơi diễn ra các kỳ thi và là đền thờ Khổng Tử. Hiện nay Văn Miếu là một trong những đền đài nổi tiếng nhất của thành Hà Nội. Cũng trong thời kỳ này, khởi đầu cuộc bành trướng xuống phía nam, nghĩa là xuống miền trung Việt Nam hiện nay, nơi định cư của hai dân tộc Chăm và Khmer. Những chiến thắng quyết định trong công cuộc này xảy ra trong thế kỷ XV.

Trung Quốc đánh chiếm và đô hộ Việt Nam lần thứ hai trong vòng 20 năm (1408-1428), nhưng rồi lại phải rút lui, và quốc gia độc lập Đại Việt với nhà Lê được tái lập trở lại. Xã hội Việt Nam giờ đây bị ảnh hưởng nhiều bởi Khổng giáo, ưu thế trước đây của Phật giáo mất dần. Dĩ nhiên, vị thế lớn của Trung Quốc vẫn được công nhận về mặt biểu tượng, qua việc các vua chư hầu như Đại Việt, Hàn Quốc, và các vương quốc khác, hàng năm phải sai những đoàn triều cống mang lễ vật sang Bắc Kinh. Nhờ các đoàn triều cống này, mà một số sách chữ Hán của các tu sĩ Dòng Tên ở Trung Quốc viết về đạo Chúa đã được mang về Việt Nam rất sớm, còn bên Hàn Quốc được mang về vào cuối thế kỷ XVIII.

Những biến chuyển trong thế kỷ XVI và XVII dẫn tới thay đổi quan trọng. Nhà vua bị các vị chúa tiếm quyền và đất nước chia đôi. Thoạt tiên, các vua nhà Lê bị nhà Mạc tiếm quyền, sau đó được các chúa Trịnh đưa trở lại. Nhưng quyền hành của các vua chỉ còn lại phần nghi lễ và việc triều cống hoàng đế Trung Quốc, còn quyền hành thực tế do chúa Trịnh nắm giữ. Từ năm 1600 đất nước chia đôi. Các chúa Trịnh cai trị ở miền bắc, còn nhà Nguyễn ở miền nam tự xây dựng quyền lực. Năm 1627, Trịnh Tráng kéo quân từ bắc để vào đánh chúa Nguyễn Phúc Nguyên ở nam, nhưng rốt cuộc phải rút quân về. Biên giới bắc và nam được phân chia ở sông Gianh, Đồng Hới. Vương quốc phía nam kéo dài 600km. Nối tiếp đó là vùng đất của vương quốc Champa. Vùng đồng bằng sông Cửu Long thời đó còn thuộc về vương quốc Campuchia. Chỉ tới năm 1720, các chúa Nguyễn mới vươn tay tóm được quyền hành trên toàn phần đất của miền nam Việt Nam hiện nay. Thời đó, vương quốc phía bắc có khoảng 4 triệu dân, vương quốc phía nam có khoảng 2 triệu dân.

Lược trích: Tứ Quyết SJ

Hoa Trái ở Phương Đông, Tác giả: Klaus Schatz, S.J.,
Người dịch: Phạm Hồng Lam, NXB Phương Đông, 2017.

Bài viết liên quan:

GM Louis Nguyễn Anh Tuấn trả lời về vấn đề tiết dục trong hôn nhân
Tháng Năm và việc dâng hoa kính Đức Mẹ. Lm. Giuse Phạm Quốc Văn
Sống Đạo, số 23: Điều Răn Thứ 6, Ai Quên Mất Rồi?!
Hôn nhân Công giáo: Những vấn đề liên quan đến hạnh phúc gia đình và truyền sinh
Tin vào phong thủy có đi ngược với đức tin Công giáo ?
Đức Khiết tịnh trong đời sống của người Kitô hữu - Giải đáp Mục vụ
Những giá trị gia đình thời nay bị đảo lộn! - Lm. Giuse Phạm Quốc Văn
Ơn gọi truyền giáo của cha Gioan Phe Thu, nhà truyền giáo người Myanmar
Chia sẻ suy nghĩ về hoạt động loan báo Tin Mừng
Đức Thánh Cha cổ võ nền luân lý thương xót và có tinh thần truyền giáo
Page 1 of 13 (124 items)
Prev
[1]
2
3
4
5
6
7
11
12
13
Next
Bài viết mới
  • Cuộc đời Môsê, Carlo Maria Martini

    Đau khổ, chán nản, thử thách, thất bại trong đời sống có làm tôi quị ngã không? Nếu chưa gặp đau khổ, thử thách, thất bại, có thể chúng ...

  • Đàn ông, đàn bà và tình bạn

    Không biết bao nhiêu lần tôi nghe cả hai phía than phiền là họ khó tìm bạn khác phái. Lúc nào họ cũng nói: “Tìm người tình dễ hơn tìm bạn.” Thường ...

  • Mê đắm sắc dục, một tật xấu đáng buồn

    Trong bối cảnh hiện tại, thật khó để nói về mê đắm sắc dục mà không đề cập đến vấn đề lạm dụng tình dục. Có phải đó là một hình thức dâm ...

  • Khi đi tu vắng bóng Đức Giêsu

    Đời sống tu trì không sinh hoa trái; họ cảm thấy sầu buồn khi sống trong nhà Dòng. “Chúa ở đâu, tại sao ngài vắng bóng trong cuộc đời con?” – ...

  • Nghệ thuật nhượng bộ trong đời sống hôn nhân gia đình

    Nghệ thuật nhượng bộ đưa ra một giải pháp, đó là “Nói ít, nghe nhiều”. Nếu cả hai bên cùng chấp nhận lắng nghe nhiều hơn là lên tiếng nói, ...

  • Suy niệm Chúa nhật 5 Phục sinh Năm C

    TÔN VINH là động từ “tôn lên vị trí, danh hiệu cao quý vì được ngưỡng mộ hoặc vì có năng lực, phẩm chất đặc biệt” như tôn vinh cái đẹp; một ca ...

  • Lãng mạn là hương vị của một thiên đàng nếm trước

    Giấc mơ thanh khiết nảy sinh ra từ những khao khát mãnh liệt nhất, là cơn nhức nhối về một tình yêu lớn. Vì thế, dù nó đưa đẩy đến những ...

  • Những bài học qua thất bại

    Sự nhục nhã tạo nên chiều sâu, nó đẩy chúng ta đi vào những phần sâu sắc hơn trong tâm hồn mình. Tuy nhiên, không may là, không phải lúc nào ...

  • Thế nào là mất trinh?

    Trinh tiết chống mọi hình thức chung chạ. Người đồng trinh biết rằng quả tim con người có giá trị như đền thờ của Thần Khí. Họ chỉ có thể ...

  • Cuộc đời Môsê, Carlo Maria Martini

    Chúng ta có cùng tâm trạng như Môsê khi gặp thất bại trong đời sống đạo không? Khi người khác không đáp lại như chúng ta mong ước không? Có thể ...

Câu chuyện chiều thứ 7
Thống kê Truy cập
Đang online: 626
Tất cả: 56,944,600